دکتر فرامرز صفایی

پیشگیری از عوارض تزریق بوتاکس و درمان آن

تزریق بوتاکس برای موارد متعدد زیبایی توسط افراد با تجربه ، روشی موثر و ایمن می باشد.

سالها تجربه و استفاده های درمانی و زیبایی از تزریق بوتاکس موثر بودن و نیز ایمن بودن آن را ثابت کرده است. هر چند در زمان مشاوره باید ارزیابی دقیق از بیمار داشت و به بیمار توضیح داده شود که انتظارات واقع گرایانه از تزریق بوتاکس داشته باشد.

بیمارانی که چین های داینامیک دارند بهترین کاندید برای تزریق بوتاکس می باشند و بیشترین و چشم گیرترین تغییرات را بعد از تزریق خواهند داشت.

افرادی که چین های استاتیک عنیق ناشی از ؛

-         کاهش الاستیسته پوست

-         آسیب های محیطی

-         افزایش سن

دارند، به تزریق بوتاکس بخوبی جواب نمی دهند.

 

ارزیابی بیمار شامل بررسی یافته های بالینی خاص نظیر:

-         افتادگی ابرو

-         افتادگی پلک

-         الگوی حرکت عضله پیشانی (فرونتالیس)

-         شکل ابرو

-         توان کم پلک تحتانی

-         ورم ناحیه گونه (Malar Edema)

می باشد.

ارزیابی بیمار بایستی ابتدا در حالت عادی و استراحت و سپس در حالت حرکت دادن پیشانی ، خندیدن ، حرکات چشم در جهات مختلف ، اخم کردن و بالا بردن ابروها انجام گردد.

 

موارد منع مصرف بوتاکس

تزریق بوتاکس در مواردی که اختلال نوروموسکولر (عصبی عضلانی) مختل می باشد ممنوع می باشد نظیر؛

1)       میاستنی گراد

2)       اسکروز مولتیپل (M.S)

3)       سندرم ایتون - لامبرت

چون ممکن است علائم بیماری را تشدید کند.

سایر موارد منع مصرف بوتاکس عبارتند از

1)       ایجاد اسکار کلوئید

2)       آلرژی به مواد تشکیل دهنده بوتاکس

3)       انتظارات غیرواقع گرایانه

4)       اختلال بد شکلی بدن (Body dysmorphic disorder)

بیشتر عوارض موارد به بوتاکس در ارتباط با

1)        تروهای محل تزریق

2)       اثرات فارماکولوژیک ناخواسته موضعی در اثر تزریق در محل نامناسب یا انتشار موضعی می باشد.

 

تروهای محل تزریق

شایعترین عوارض جانبی ناشی از تزریق بوتاکس مربوط به تروهای محل تزریق بوده و عبارتند از :

-         قرمزی موقت

-         ورم

-         درد

-         کبودی

درد ناشی از تزریق ممکن است با جلوگیری از آسیب ناشی از تزریق به اعصاب سوپرا تروکلئر و سوپرا اربیتال کاهش یابد.

همچنین برای کاهش درد محل تزریق می توان از پماد بی حس کننده موضعی یا گذاشتن یخ بر روی موضع قبل از تزریق استفاده کرد.

 

برای کاهش احتمال کبودی می توان اقدامات زیر را انجام داد؛

1)       استفاده از سر سوزن نازک (سر سوزن شماره 30 یا 31)

2)       استفاده از تکنیک تزریق آهسته

3)       در صورت وجود هرگونه نقطه خونریزی دهنده ، بلافاصله بر روی آن فشار داده شود.

4)       در درمان (تزریق) به عضله lateral orbicularis occuli ، بایستی مراقب ورید های سطحی ناحیه بود و تزریق بصورت زیر جلدی انجام شود.

 

بیمارانی که از داروهای رقیق کننده خون نظیر

-         آسپیرین

-         وارفارین

-         کلوپیدوگرل

مصرف می کنند بیشتر مستعد خونریزی و کبودی می باشند.

** بعضی از مولفین معتقدند که اگر مصرف این داروها با اهداف درمانی صورت میگیرد ، نبایستی جهت تزریق بوتاکس ، مصرف داروهایشان را قطع کنند.

واکنش های آلرژیک

واکنش های آلرژیک به تزریق بوتاکس گزارش شده است که بصورت پلاک های کهیری در قبل از محل تزریق ، در طی چند دقیقه بعد از تزریق تظاهر می کنند.

درمان شامل تجویز آنتی هیستامین و کورتن سیستیک می باشد. در افرادی که سابقه هر گونه حساسیت به تکسین بوتولینوم (بوتاکس) یا آلبومین سرم انسانی دارند نبایستی تزریق بوتاکس انجام شود.

 

اثرات فارماکولوژیک ناخواسته موضعی ناشی از تزریق بوتاکس

افتادگی پلک

افتادگی موقت پلک فوقانی بعد از تزریق بوتاکس معمولا در اثر تزریق در عضله corrugator ایجاد می شود. افتادگی پلک نتیجه عبور بوتاکس از لیگامان نگهدارنده اوربیت فوقانی و پستوم اوربیت می باشد که منجر به فلج شدن عضله بالا برنده پلک فوقانی می شود.

این عارضه معمولا در طی یک هفته بعد از تزریق ایجاد می شود و 6 تا 8 هفته طول می کشد تا برطرف شود. اگرچه در بعضی از گزارشات جدید به چند ماه نیز اشاره شده است.

برای جلوگیری از ایجاد این عارضه در هنگام تزریق به عضله corrugator بایستی محل تزریق بالاتر از لیگامان نگه دارنده اوربیت فوقانی باشد.

لیگامان نگه دارنده اوربیت فوقانی توسط عصب سوپرا اربیتال سوراخ می شود و این راه ورود محتمل برای تکسین بوتولینوم (بوتاکس) برای ورود به اوربیت می باشد.

محل تزریق بایستی حداقل یک سانتی متر بالاتر از لبه استخوانی اوربیت فوقانی در امتداد محور عصب سوپرا اربیتال باشد.

همچنین افتادگی پلک ممکن است در اثر تزریق در ناحیه عضله فروشالیس ایجاد شود که باعث آشکار شدن افتادگی کم و نامحسوس پلک شود. علت آن این است که در حالت عادی عضله پیشانی ضعف عضله بالا برنده پلک را جبران کرده است و فلج شدن آن در اثر تزریق بوتاکس ، باعث از بین رفتن اثر جبرانی و در نتیجه افتادگی پلک شود. معمولا این مسئله در ارزیابی بیماران قبل از تزریق، قابل شناسایی می باشد.

اگر افتادگی پلک ایجاد شود ممکن است با استفاده از قطره های چشمی آگونیست آلفا - آدرنوژیک در چشم مبتلا به کنترل آن کمک کرد نظیر؛

-         Apraclonidine

-         Naphazoline

-         Phenylepherine

این داروهای باعث انقباض عضله مولر (Mueller) شده که باعث بالا رفتن پلک می شود. این داروها باعث تسکین علائم شده و تا وقتی که پتوز برطرف شود مصرف آن ادامه داده می شود.

هر چند زمان افتادگی پلک و زمان تزریق بوتاکس بهم نزدیکتر باشد احتمال طول کشیدن افتادگی پلک بیشتر است.

 

افتادگی ابرو

افتادگی ابرو و شکل ناخوشایند ابرو مربوط به فلج عضله فرونتالیس در اثر تزریق توکسین بوتولینوم (بوتاکس) می باشد.

عضله فرونتالیس به بوتاکس بسیار حساس بوده و بایستی تزریق بوتاکس به این ناحیه با دقت و بطور محافظه کارانه انجام شود.

قبل از هرگونه تزریق بایستی از بیمار خواست که تا حد ممکن ابروهایش را بالا برده و پزشک تزریق کننده بایستی به میزان بالا رفتن قسمت داخلی - مرکزی و خارجی ابرو و شکل قوس  آن توجه کند.

سپس بایستی از بیمار خواست که عضله پیشانی را ریلکس کند و چشم هایش را ببندد و میزان افتادگی ابرو را ارزیابی کرد.

در بیمارانی که از قبل ، افتادگی پلک دارند بایستی تزریق بوتاکس به قسمت فوقانی پیشانی محدود شود. عضله فرونتالیس که بطور نصبی فلج شده باشد، باعث بالا رفتن موقت ابروها می شود. در افرادی که قبل از تزریق ، ابروها بالا و قوسی شکل می باشند بعد از تزریق ممکن است ابروها بیشتر بالا رفته و قوس آنها تشدید شود. در افرادی که قسمت میانی ابروها کمی ابروها بالاتر می باشد، احتمال بالا رفتن بیش از حد قسمت خارجی ابروها وجود دارد. (اصطلاحا به آن ابروی شیطانی یا diablo brow گفته می شود)

اگر افتادگی ابرو ایجاد شود می توان با ضعیف کردن عظلات  دپرسور در قسمت داخلی عضله depressol supercilli و در قسمت خارجی عضله orbicularis oculi به میزان جزئی ابرو را بالا برد.

در صورت ایجاد Brow Peaking (بالا رفتن و تیز شدن ابرو) می توان با تزریق یک تا 2 واحد بوتاکس در محل ایجاد بالا رفتن Peak در سطح دومین چین عرضی پیشانی آن را درمان کرد. در تمامی موارد بهتر است در تزریق اولیه ، مقدار کمتری بوتاکس تزریق شود. (Undertreatment)  و در صورت لزوم دو هفته بعد مقدار اضافی تر بوتاکس تزریق شود، تا اینکه منتظر شد تا افتادگی ابرو در اثر تزریق مقادیر بیشتر برطرف شود.

 

دوبینی (Diplopia)

در درمان چین های پنجه کلاغی (crows feat) با تزریق بوتاکس، ممکن است عظلات خارج چشمی (extraocular) تحت تاثر قرار گرفته و مجبر به دوبینی شود.

فلج عضلات خارج چشمی می تواند در اثر :

1)       تکنیک نادرست تزریق

2)       انتشار بوتاکس از طریق پستوم اوربیت

3)       تزریق حجم زیاد بوتاکس رقیق شده

ایجاد شود.

در صورت ایجاد دوبینی ، بایستی بیمار هر چه سریعتر به متخصص چشم ارجاع داده شود تا اقدامات صحیح برای وی انجام شود. این اقدامات ممکن است شامل موارد زیر باشد.

1)       بستن موقت چشم ها

2)       استفاده از عینک با لنز Prismatic

3)       تزریق بوتاکس به عضله آگونیست

ایجاد دوبینی عارضه ای نادر است و با استفاده از تکنیک تزریق صحیح از ایجاد آن جلوگیری کرد.

 

سندرم چشم خشک (گزروفتالمی  Xeropthalmia)

در مواقعی که تزریق توکسین بوتولینوم (بوتاکس) در ناحیه گوشه خارجی چشم به منظور اصلاح چین های چنجه کلاغی بطور مکرر انجام شود، ممکن است سندرم چشم خشک یا گزروفتالمی ایجاد شود.

علائم اولیه آن شامل

1)       تحریک خفیف چشم

2)       احساس جسم خارجی

3)       اشک ریزش

می باشد.

در صورت ادامه تزریق بوتاکس علائم فوق ممکن است تشدید شوند. این حالت ممکن است در اثر فلج عضله Orbitcularis oculi ایجاد شود که باعث کاهش توان و قدرت پلک یا انتشار مستقیم توکسین بوتولینوم (بوتاکس) به غدد اشکی می شود و تولید اشک را مختل می کند.

 

عدم وجود اثر درمانی  (hack of treatment effect)

یکی از عوارض نادر ناشی از تزریق توکسین بوتولینوم (بوتاکس) ایجاد آنتی بادی هایی است که می تواند باعث بی اثر شدن اثر بوتاکس شود (احتمال ایجاد این عارضه کمتر از یک درصد می باشد)

در نرم اوریژینال، توکسین بوتولینوم بصورت یک کمپلکس می باشد که شامل نوروتوکسین و پروتئین های فرعی (یا جانبی) است. پروتئین های فرعی در توکسیسیتی از راه دهانی توکسین یوتولینوم نقش داشته و مانع از تجزیه آن توسط اسید معده شده و باعث عبور از دیواره اپی تلیال روده شده و در نتیجه وارد جریان خون سیستمیک می شوند. اما برای اثرات درمانی توکسین تزریق شده مورد نیاز نمی باشند.

از نظر تئوری بار پروتئینی افزایش یافته پروتئین های کمپلکسی به تنهایی می تواند پاسخ آنتی بادی بیشتر از نوروتوکسین (پروتئین 150 کیلو دالتن) ایجاد کند. این آنتی بادی های خنثی کننده ممکن است باعث شکست اثر درمانی نسبی یا کامل شوند .

در پزشکی زیبایی در مقایسه با حیطه درمانی ، از دوزهای بسیار پایین تر فرآورده های توکسین بوتولینوم استفاده می شود. اما امروز بیماران زیبایی ، درمان های زیبایی را در سنین جوان تر شروع کرده و معمولا با اندیکاسیونهای متعدد درمان می شوند که این مسئله باعث افزایش تعداد دفعات و دوز مورد استفاده توکسین بوتولینوم در طول زندگی می گردد.

اگر چه موارد گزارش شده در رابطه با شکست درمانی ناشی از ایجاد آنتی بادی های خنثی کننده بعد از تزریق توکسین بوتولینوم حاوی پروتئین های کمپلکس نادر است، ولی تعداد آن رو به افزایش می باشد.

میزان محتوای پروتئین نوروتوکسین ، فراورده های توکسین بوتولینوم که مورد تایید FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا) هستند، متفاوت می باشد. (در برند Xeomin کمتر از برند Botox در برند Botox کمتر از برند Dysport می باشد.)

در حال حاضر بیشتر متخصصین توصیه می کنند که حداقل 3 ماه بین دفعات تزریق بوتاکس فاصله داده شود و از تزریق ذورهای تقویتی در بین آن خودداری شود.

اختلال در بلع (دیسفاژی) و ضعف گردن

از تزریق توکسین بوتولینوم (بوتاکس) برای بهبود باند های عضله پلاتیسما و چین های حلقه ای ناحیه گردن استفاده می شود. به خاطر وسعت فیبر های عضله پلاتیسما ممکن است دوزهای 50 واحد یا بیشتر از توکسین مورد نیاز باشد.

انتشار توکسین ممکن است به ندرت عضلات عمقی تر را درگیر کرده و منجر به اختلال بلع و اختلال عملکرد تارهای صوتی شود.

وقتی این عوارض ایجاد می شوند، درمانی برای آنها وجود ندارد و بیمار بایستی صبر کند تا عملکرد عصبی به حالت اول باز گردد.

تزریق دقیق به خود باند های پلاتیسما ، به منظور جلوگیری از تزریق ناخواسته به عضلات عمقی تر ، در پیش گیری از این عوارض کمک خواهد کرد.

همچنین در بیمارانی که تزریق در باندهای سمت خارجی پلاتیسما صورت گرفته باشد، ممکن  است احساس ضعف در بلند کردن سر از حالت خوابیده را تجربه کنند. این حالت در نتیجه ضعف عضلات استرنوکلوئید و ماستونید مجاور قسمت های خارجی پلاتیسما در اثر تزریق مستقیم یا انتشار توکسین ایجاد می شود.

این عارضه بیشتر در خانوم های با گردن کشیده و باریک دیده می شود.

برای پیشگیری از این عواض بایستی از پایین ترین دوز موثر توکسین بوتولینوم استفاده کرد و نیز تزریق بطور دقیق در داخل پلاتیسما انجام گردد.

 

فروشگاه خرازی شمع خرید شمع شمع عمده خرازی تشریفات مجالس تشریفات عروسی خدمات مجالس پذیرایی مجالس